Bazı kanser tipleri, kalp-damar rahatsızlıkları, diyabet,
katarak, böbrek
rahatsızlıkları, alzheimer, Parkinson, yaşlanma
gibi sağlık problemlerine neden olan serbest radikallerin oluşumunda, metabolizma faaliyetleri başta olmak üzere, stres,
sigara, güneş ışınları, yorgunluk,
çevre kirliliği, röntgen ışınları
vb faktörler
etkilidir. İnsan vücudunda çeşitli sağlık problemlerine neden olan serbest radikallerin
olumsuz etkileri
antioksidanlarla önlenebilmektedir. Antioksidan, hücreleri
oksidasyon zararından koruyan
kimyasallar olarak tanımlanmaktadır.
Antioksidanlar, vücut tarafından üretilenler (glutatyon peroksidaz,süperoksitdismutaz,katalaz)vediyetlealınanlar (vitaminler,
mineral maddeler, fenolik bileşikler) olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır.
Sağlıklı yaşamda ideal olan, antioksidan ile serbest radikal arasındaki dengenin sağlanmasıdır. Diyetle alınan E vitamini ve C
vitamini ile A vitaminin ön
maddesi olarak da görev
yapan karotenoitler ((3-karoten, lutein,
zeaksantin, pS-kriptoksantin, likopen vb), fenolik bileşikler, selenyum,
bakır, çinko, mangan önemli antioksidanlardır.
Antioksidanlar; Bazı vitaminler elektronlarını serbest radikallere vererek onları stabil hale getirme (vitaminler) ve serbest radikalleri yok
etmek için antioksidan enzimler (süperoksit dismutaz, katalaz, glutatyon
peroksidaz) ile kompleks
oluşturma (mineraller) şeklinde etkisini
göstermektedir. Antioksidan maddeler
açısından özellikle meyve sebzeler oldukça önemlidir. Meyvelerden antioksidanlarca zengin olanlar arasında üzümsü
meyveler ( böğürtlen, ahududu,
frenk üzümü, yaban
mersini, nar) başta olmak üzere, çilek,
portakal, mandarin, erik, üzüm, zeytin,
kiraz, ananas gibi meyveler sayılabilir. Sebzelerden ise antioksidanca zengin olanlar arasında ıspanak, biber,
mantar, roka, pancar,
brokoli, enginar, kuşkonmaz,
lahana, hindiba, soğan, domates ve
marul belli başlılarıdır. Yapılan
çalışmalar, antioksidan alımı ile başta kanser ve kalp-damar rahatsızlıkları olmak üzere bazı hastalıklara yakalanma ihtimalinin azaldığı görülmüştür. Ancak
bu etkinin, oluşmuş hastalığın tedavisini değil, hastalıkların önlenmesini sağladığı unutulmamalıdır. Antioksidan
maddeler, sadece iyi
dengelenmiş bir beslenme
ile alınabilmektedir.
Özellikle meyve sebzelerin
antioksidan açısından oldukça önemli kaynak olduğu ortadadır. Gıdalar vücut için hayati önemi olan bir çok maddeyi içerdiğinden (diyet lif, temel yağ asitleri, ve aminoasitler vb)
antioksidanları da haplardan almak yerine doğal beslenme yoluyla almak oldukça önemlidir. Ancak antioksidanlar tek başına bir mucize değildir. Dengesiz ve kötü (doymuş yağ,
kolesterol vs) beslenme,
sigara, aşırı alkol tüketimi ve yetersiz eksersiz gibi sağlık üzerinde olumsuzluklara neden
olan faktörler sadece antioksidan alarak elimine edilemez.
Antioksidanlar, diğer önlemlerle birlikte daha sağlıklı bir yaşam sağlayabilir.
