Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli

    Önümüzdeki 10 yıl içinde Türkiye´nin parlayan yıldızının tarım sektörü olaca­ğı kaçınılmaz gözüküyor. AB´nin olmaz­sa olmazı tarım sektörü uyum politikası çerçevesinde önemli adımlar atılıyor. Tarım Bakanlığı Müsteşarı Vedat Mirmahmutoğlu ile bir ara­ya gelip tarıma ilişkin hangi modeller üzerinde çalışıldığını uzunca konuştum. İşte detaylar: Ta­rım ve Köyişleri Bakanlığı; üreticiler, sivil toplum örgütleri ve özel sektörle bütünlük içinde hız kes­meden çalışmalarına devam edecek. Tarımsal veri, bilgi ve teknolojiler tarımsal potansiyelimiz ile entegre edilerek Türkiye tarımının geleceğine yön verecek büyük bir çalışma başlatıyor.

   Yeni bir yaklaşım: Tarım ve Köyişleri Ba­kanlığına verilen görev doğrultusunda; iklim, toprak, topografya, arazi sınıfları ve kulla­nım şekillerine dayalı veriler değerlendirilerek Türkiye de ilk defa 30 tarım havzası belirlenmiş. Ülkemizde 30 yılı aşkın süre içerisinde elde edilen, ancak bir araya getirilerek yeterince kullanılamayan veriler, anlamlı bir şekilde değerlendirilerek havzaların özellikleri ve ürünlerin istekleri karşılaştırılmış, havzalarda yetiştirilebilecek en uygun ürünler saptanmış ve bu ça­lışmada;

■ Arazinin verimli ve sürdürülebilir kullanı­mı,

■ Tarımsal planlama ve desteklerin ekono­mik yönetilmesi,

■ Üretim, tüketim, dış ticaret ve tarıma da­yalı sanayinin ihtiyaçları gözetilerek talep projek­siyonlarının oluşturulması,

■ Üretimin sektör ihtiyaçlarına göre planlan­ması,

■ Çiftçi gelirinin artırılması amaçlanmış. Çalışmanın 4 ana bileşeni var:

    1. Veri Tabanı; İklim, toprak, topografya gibi arazi bilgileri ile Tarım ve Köyişleri Bakanlı­ğı ÇKS kayıtlan, TOBB, TÜİK, DTM, FAO, OECD, DTÖ gibi ulusal ve uluslar arası kurum kuruluşlardan sağlanan 527 milyon veriden oluşuyor.

   2.  Tanın havzaları: İklim, toprak, topog­rafya, arazi sınıflan, arazi kullanım kabiliyeti, ül­kemizin idari yapısına uygun ilçe idari sınırlan, ürün deseni benzerliği ve uzman görüşleri dikka­te alınarak belirlenmiş.

  3.  Talep-Tahmin: Arz ve talep dengesine göre, belirlenen havzalarda yetiştirilecek ürünle­rin planlamasında, üretim, tüketim, dış ticaret, fi­yat, nüfus, GSMH, GSMH verileri kullanılmış.

  4. Karar Destek Sistemi: Destek bütçesi­nin belirlenen havza ve ürünlere göre optimum dağılımını gerçekleştirerek, üreticinin refahını en üst düzeye çıkarmak üzere analizler yaparak ka­rar vericilere sunuluyor.

   Türkiye´de ilk defa:

■  İklim, toprak, topografya, arazi sınıflan ve arazi kullanım kabiliyeti dikkate alınarak tarım havzaları belirlenmiş.

■  Her havzada hangi ürünün daha verimli yetişebileceği, iklim, verileri 2.5 dekarlık alanla­ra kadar yayılarak tespit edilmiş ve bitki çeşitle­rinin ekolojik istekleri ile ilişkilendirilmiş.

■ Hangi ürünün nerede ne kadar üretilebi­leceği, çiftçinin toprağında hangi üründen daha fazla verim alacağı tespit edilmiş.

■ Sağlıklı tarım envanteri hazırlanarak gele­ceğe yönelik talep projeksiyonları yapılmış.

   Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli ile, tarımsal desteklemeler daha etkin bir şekilde kullanılacak; arz açığı olan ürünlerde üretim artışı sağlanarak, kamu finansman yükü azaltılacak, doğal kaynakların korunması ve sür­dürülebilirliği sağlanacak, AB´ye uyum sürecin­de olası gelişmelerin önemli tarım ürünleri üzeri­ne etkilerinin analizi yapılacak, muhtelif senar­yolara göre üretim planlanacak.

  Örnek olarak; halen prim desteği ödenen 16 üründe planlama öncesi toplam 35.3 milyon ton üretim ve 23.4 milyar TL´lik üretim değeri el­de edilirken, havza modeli ile verimli alanda 42.4 milyon ton üretim ve 28.7 milyar TL üretim değeri elde ediliyor. Bu planlama ile yaklaşık 5.3 milyar TL´lik üretim değer ar­tışı sağlanacak.

    Bu sistem; şartlara göre yenilenebilir ve geliştirilebilir yapıda olup, tarımsal planlamaların ve desteklerin objektif ve bilim­sel bir temele oturmasına, tarımsal veri tabanının oluşturulmasına, kırsal kalkınma plan­larının sağlıklı bir şekilde yapılmasına, biyolojik çeşitlilik, toprak ve su gibi doğal kaynak­ların etkin bir şekilde korunması ve kul­lanılmasına, arz talep dengesi sağlanarak kamu finansman yükünün azalmasına, üreticinin gelirini yükselterek rekabet gücünün artmasına yardımcı olacak.